Tiết 87: Chiều tối

2.Hoàn cảnh ra đời bài thơ
Trên đường chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo, cuối thu
1942, thời điểm cuối ngày.
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
I. Tiểu dẫn
1. Đôi nét về tập Nhật ký trong tù
II. Văn bản
1. So sánh nguyên tác với bản dịch thơ.
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
I. Tiểu dẫn




Quy n i u quy lõm t m tỳc th ,
Cụ võn m n m n thiờn khụng
;
S n thụn thi u n ma bao tỳc,
Bao tỳc ma hon lụ d h ng.

Chim m i v rừng tìm ch n ng ,
Chòm mây trôi nh gi a tầng không;
Cô em xóm núi xay ngô t i,
Xay h t, lò than ã r c h ng .
(Ng i d ch: Nam Trõn)

M
Chi u
t i
- Câu 2:
Bỏ chữ
cô
Chữ
mạn mạn
dịch là nhẹ
-
Câu 3:+ Bản dịch thêm chữ
tối
+ Chữ
thiếu nữ
dịch là
cô em
Dịch chưa sát
2. Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
3. Bố cục:
- Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều muộn
-
Hai câu cuối: Bức tranh đời sống con người
II. Văn bản
1. So sánh nguyên tác với bản dịch thơ.
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
I. Tiểu dẫn
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
- Điểm nhìn: Bầu trời
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
_ Hình ảnh
Cánh chim
Chòm mây
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
- Chim mỏi: mang tâm trạng con người
+ Chim mỏi mệt sau một ngày vất vả kiếm sống
+ Người tù mỏi mệt sau một ngày bị đày ải

Sự hoà hợp, cảm thông giữa tâm hồn nhà
thơ và cảnh vật thiên nhiên
- Chim về rừng
Về với cuộc sống hàng
ngày gần gũi
Gắn bó với hiện thực, sự sống

Quan niệm: Cái đẹp là ở phía sự sống
* Hình ảnh : chim bay về tổ
Ước lệ, cổ điển
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
*
Hình ảnh :
Hình ảnh : chòm mây
mạn mạn
: lững lờ
chầm chậm trôi
phong thái ung dung,
thanh thản
độ thiên không
:
giữa bầu không
không gian cao rộng,
trong trẻo, êm ả
cô vân : lẻ loi
gợi buồn
Hình ảnh thơ vừa biểu hiện không gian vừa biểu hiện tâm
trạng
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
* Tiểu kết:
- Bức tranh thiên nhiên vừa cổ điển, vừa gắn bó với hiện thực đời sống
Tình yêu thiên nhiên mà chiều sâu là tình yêu sự sống
- Hình ảnh con người ung dung, thư thái, ý chí, nghị lực phi thường làm
chủ hoàn cảnh
- Bút pháp nghệ thuật
chấm phá, tả cảnh ngụ
tình, lấy điểm tả diện
không gian bao la, yên tĩnh
tâm hồn êm ả, thư thái
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
II: Bức tranh đời sống con người
-
Điểm nhìn : mặt đất
-
Hình ảnh Cô gái xay ngô
Lò than rực hồng
* Hình ảnh : Thiếu nữ xóm núi xay ngô
-
Con người: thiếu nữ xóm núi chủ thể,
trung tâm của bức tranh
- Công việc: Xay ngô Vất vả nặng nhọc
Hình ảnh con người trong lao động: Trẻ
trung, khoẻ mạnh, sống động
Hoài Thanh: Đó là hình ảnh tuyệt đẹp về
cuộc đời lao động vất vả mà vẫn ấm cúng vẫn
đáng quý đáng yêu.
Quan niệm: Cái đẹp là ở cuộc sống lao động
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
II. Hai câu kết: Bức tranh đời sống con người
* Hình ảnh : Thiếu nữ xóm núi xay ngô
- Hồ Chí Minh quên cảnh ngộ của mình, quan tâm, chia sẻ, cảm thông với
cuộc sống nhọc nhằn, vất vả của người dân nghèo.
Lòng yêu thương con người
- Láy âm vắt dòng: ma bao túc- bao túc ma hoàn
+ Nhịp tuần hoàn, sự nhịp nhàng, uyển chuyển trong động tác xay ngô
+ Cô gái chăm chỉ, cần mẫn với công việc
B. Tìm hiểu bài thơ
I. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối
Chiều tối
(Mộ)
- Hồ Chí Minh
A.
Tìm hiểu chung
II. Hai câu kết: Bức tranh đời sống con người
* Hình ảnh : Thiếu nữ xóm núi xay ngô
-
Nguyên tác không nói đến chữ tối mà trời tối tính hàm súc trong thơ Đư
ờng
Nguyên văn không nói đến tối mà tự nhiên nói đến. Thời gian trôi dần theo
cánh chim và làn mây, theo những vòng xoay của cối ngô, quay quay
mãi và đến khi cối xay dừng lại thì lò đã rực hồng tức trời tối, trời tối thì lò
rực lên
Lê Trí Viễn

Xem chi tiết: Tiết 87: Chiều tối