Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 5
H6. Hộp màu nước dạng thỏi. H7. Hộp màu nước dạng ống.
H8. Màu nước vẽ trên giấy nhám. H9. Độ trong suốt của màu nước giống như giấy gương màu.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 6
H10. Hình bên trái: Hoa, tranh Trung Quốc, vẽ màu nước trên giấy.
H11. Hình bên phải: Nguyễn Phan Chánh, Cô bé cho chim ăn, lụa, 1931.
H12. Hình bên trái: Trần Văn Tâm, Cúng thần, lụa, 2000.
H13. Hình bên phải: Hokusai, Cao Cao trước khi chiến đấu, tranh Nhật
Bản, vẽ màu nước trên lụa, 1847.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 7
1.2.2. Cách sử dụng:
+ Pha loãng màu với nhiều nước, tuyệt đối không vẽ màu đặc như màu
bột. Dùng cách chồng màu từ nhạt lên đậm để giữ được sự trong trẻo của
màu.
+ Có hai cách pha màu. Cách thứ nhất là chồng màu, tức là tô màu gốc
trước. Ví dụ: Trái cam chín có màu cam thì tô màu vàng trước, rồi tô
chồng màu đỏ lên sẽ cho ra màu cam. Cách thứ hai là pha sẵn màu cam
trên đĩa pha màu rồi tô vào hình.
+ Không dùng màu trắng để pha trộn với màu khác như ở bột màu. Chỉ
nh
ững khi thật cần thiết như sửa "gọt" ở những chỗ vẽ bị hỏng, bẩn hoặc
đã lỡ không đạt yêu cầu về độ sáng Nên giữ màu trắng ở đây là chừa lại
nền trắng của giấy vẽ.
+ Cuối cùng là nhấn đậm và làm nhòe, mờ những chổ cần thiết.
H14. John Parnsworth, Nghiên cứu đầu ngựa. H15. Chan Chang How, Chân dung cô gái.
Hai hình trên cho thấy kỹ thuật vẽ màu lên giấy ẩm tạo độ loang nhòe hay
tạo sự sắc nét khi vẽ trên giấy khô. Còn thấy kỹ thuật chồng màu từ nhạt lên đậm
dần và việc chừa lại nền trắng của giấy để tạo mảng sáng.
1.2.3. Dụng cụ vẽ màu nước:
+ Giấy bồi sẵn lên bảng vẽ.
+ Bút các cỡ (thường đầu tròn, lông mịn).
+ Bảng pha màu, hộp màu, nước rửa bút.
+ Giá vẽ, bảng vẽ.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 8
H16. Giấy vẽ màu nước bề mặt nên hơi nhám.
H17. Bảng pha màu. H18. Bút vẽ màu nước.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 9
H19. Các loại giá vẽ.
2. MÀU NGUYÊN, MÀU BỔ TÚC.
2.1. Màu nguyên.
Là màu không bị pha tạp với các màu
khác.
Ví dụ: Đỏ, vàng, xanh nước biển
Màu nguyên thường chỉ được dùng trong
trang trí.
H20. Ba màu cơ bản cũng là màu nguyên.
2.2. Màu bổ túc:
Màu bổ túc là hai màu gần nhau có khả năng hỗ trợ và tôn nhau lên.
Ví dụ: Màu xanh gần màu đỏ thì xanh càng xanh và đỏ càng đỏ mạnh hơn.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 10
H21. Ba cặp màu bổ túc.
Từ ấn tượng về màu sắc trong thiên nhiên mà người ta tìm ra quy luật của
màu bổ túc.
+ Xanh bổ túc cho đỏ và ngược lại.
+ Lam (xanh nước biển) bổ túc cho da cam và ngược lại.
+ Tím bổ túc cho vàng và ngược lại.
Đây chỉ là ba bộ màu bổ túc cơ bản. Ngoài ra, những bộ màu có sắc thái của
ba bộ màu trên cũng có tác động của màu bổ túc như: vàng cam ↔ tím xanh;
vàng lục ↔ tím đỏ; lục xanh ↔ cam đỏ.
3. CÁC HÒA SẮC MÀU.
Hòa sắc có ngh
ĩa là những màu ở gần nhau mà ăn nhịp, không chói mắt.
Ví dụ: Bản thân quang phổ của mặt trời (đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím)
đã là một hoà sắc tốt.
Nếu lấy đi
những màu 2 thành
phần (màu cấp 2)
xanh lá cây, da
cam, tím là những
màu dung hoà của
3 màu căn bản: đỏ,
vàng, lam thì sẽ
gây ra những đối
chọi đột ngột, rất
chói mắt.
H22. Màu quang phổ.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 11
Thêm màu cấp 3, hòa sắc sẽ càng dịu hơn.
Có thể đơn cử 5 cách biểu hiện để màu ăn nhịp nhau:
+ Những màu ở gần nhau pha thành một màu không xỉn (chết). Ví dụ: đỏ +
vàng → da cam.
+ Một màu mà đậm nhạt khác nhau do pha ít hay nhiều đen, trắng. Cách này
gọi là sắc đồng màu.
+ Những màu cùng hệ nóng hay lạnh.
+ Những màu đối chọi nhau, nhưng ở cùng trên nền dịu (thuộc màu xám
hoặc để cách nhau bởi mộ
t màu trung lập) thì mức độ rực màu sẽ giảm đi.
+ Hai màu đối chọi nhau nhưng có diện tích to nhỏ khác nhau, thì mức độ
hạn chế rực màu khác nhau.
H23. Gam màu lạnh (trên), nóng (dưới). H24. Màu và các sắc độ.
H25. Màu cơ bản và màu thứ cấp. H26. Sắc đồng màu.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 12
4. PHƯƠNG PHÁP PHA MÀU.
- Đầu tiên nên nghiền màu bằng bay cho nhuyễn (đối với màu bột hay sơn
dầu) cùng với tỉ lệ keo và nước (màu bột) hợp lý. Bút vẽ phải sạch để pha màu
được chính xác, trong trẻo.
- Thay đổi đậm, nhạt bằng cách pha với trắng và đen.
- Nếu pha nhiều màu cùng lúc, trong ấy có những màu đối nhau thì dễ thành
màu xỉn (chết). Vì vậy, nên:
+ Lúc đầu pha hai màu đối nhau để thành màu hơi xỉn, nhưng sau đó lại
pha thêm vào màu t
ươi.
+ Pha những màu tươi trước, nếu thấy màu ấy thuộc về hệ nóng, hay lạnh
thì pha màu của hệ kia vào theo ý. Nên cho từ từ, không nên cho nhiều
ngay.
Nói chung, để pha được một màu theo ý muốn thì ngoài khả năng cảm nhận
bẩm sinh của mỗi người thì điều quan trọng vẫn là quá trình tập luyện lâu dài. Từ
đó mỗi người sẽ có cách pha màu riêng và tìm được cho mình những gam màu
độc đáo mà đẹp.
5. MÀU TẢ THỰC.
Là diễn t
ả những màu của thực tế trong thiên nhiên thông qua nhận xét, cảm
xúc của người vẽ.
Đặc trưng của màu sắc tả thực là không còn ở trạng thái nguyên chất và
không có những màu giống nhau, dù cùng là một chất màu như nhau.
H27. Màu tả thực. Trái: Vallotton, Tĩnh vật, sơn dầu, 1923. Phải: Levitan, Con nước mùa xuân,
sơn dầu, 1896.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 13
Ví dụ:
+ Màu thực lá cây là xanh lục thì không thể vẽ thành màu đỏ.
+ Màu đỏ tươi trong trang trí sẽ không còn nguyên vẹn nữa nếu ở trong thiên
nhiên. Ở mỗi nơi, mỗi thời điểm, màu đỏ tươi ấy đều có sự khác nhau.
Do sự tác động của ánh sáng xuyên qua không khí tạo nên rất nhiều màu,
mỗi màu đều có sáng tối khác nhau. Khu vực sáng thì ảnh hưởng màu nóng, khu
vực tối thì ảnh hưởng màu lạnh và mỗi vật đều chịu ả
nh hưởng màu phản ánh
của những vật xung quanh.
Ví dụ: Một người mặc áo đỏ thì thấy da dẻ hồng hào lên hơn.
6. MÀU TRANG TRÍ.
Màu sắc của trang trí căn bản không phụ thuộc thiên nhiên. Người vẽ có thể
vận dụng hoàn toàn chủ quan để sáng tạo thông qua những nguyên tắc về màu
sắc.
Màu sắc trong trang trí có thể dùng nguyên chất hoặc có pha trộn không hạn
chế. Nhưng phải tìm màu cho hài hoà hấp dẫn và phải tuỳ thuộ
c vào từng thể loại
để dùng cho phù hợp với nội dung.
Ví dụ:
+ Trang trí quảng cáo, cổ động phải dùng màu tươi, tương phản để gây ấn
tượng.
+ Trang trí khăn quàng mùa hè nên dùng gam màu lạnh để tạo cảm giác mát
mẻ.
H28. Quảng cáo rau, củ. H29. Trang trí phong cảnh.
Giáo trình Vẽ Mỹ Thuật
TRẦN VĂN TÂM Trang 14
7. MÀU TRONG TRANH VÀ MÀU THIÊN NHIÊN.
Màu trong tranh chính là sự thể hiện màu thiên nhiên, nhưng so sự biến đổi
không ngừng của thời gian mà khi quan sát thực tế, không bao giờ chúng ta nhận
thức được một màu thuần khiết vì sự thay đổi của các màu khác nhau theo thời
gian nên chúng ta chỉ có thể nhận thức được màu sắc thực của nó một cách tương
đối mà thôi. Khi vẽ phong cảnh thì sự thành công của người vẽ là nắm bắt được
cái chung nhất về hòa sắc của thiên nhiên trong m
ột khoảng thời gian nhất định,
hòa sắc đó như thế nào còn phụ thuộc vào ý đồ, tâm lý, trạng thái của người vẽ.
Chính vì vậy mà cùng một cảnh vật ấy, cùng thời gian ấy mà mỗi người vẽ
không ai giống ai, có người vẽ cho ta cảm giác buồn hay ngược lại.
H30. Monet, Cửa phía Tây nhà thờ Rouen, sơn dầu, 1894. Sự thay đổi của màu sắc ở mỗi thời điểm
khác nhau trên cùng một cảnh vật từ trái qua phải: Rạng sáng, buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều.
8. SỰ KHÁC NHAU GIỮA VẼ TRANH TẢ THỰC VÀ VẼ TRANG TRÍ.
8.1. Vẽ tranh tả thực:
Là sự thể hiện lại thực tế của
thiên nhiên, nên màu sắc chuyển hoá
không ngừng và thể hiện được ý đồ,
cảm xúc của người vẽ.
H31. Vermeer, Rót sữa, sơn dầu, 1669-1670:
Tranh tả thực.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét