Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Bảo lãnh phát hành chứng khoán;
- Tư vấn đầu tư chứng khoán;
Ngoài ra công ty chứng khoán còn cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính
và các dịch vụ tài chính khác.
Trên thực tế, một công ty chứng khoán không nhất thiết phải thực hiện
tất cả các nghiệp vụ nói trên nhưng một nghiệp vụ tiêu biểu thể hiện rõ bản
chất của công ty chứng khoán đó là nghiệp vụ môi giới và nó trở thành nghiệp
vụ cơ bản mà hầu hết các công ty chứng khoán đều tham gia.
1.1.2 Phân loại công ty chứng khoán
1.1.2.1 Phân loại theo hình thức tổ chức kinh doanh
Hiện nay, có ba loại hình tổ chức cơ bản của công ty chứng khoán, đó là:
Công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần
Công ty hợp danh:
Là loại hình kinh doanh có từ hai chủ sở hữu trở lên. Căn cứ vào số vốn
góp của các bên tham gia mà xác định thành viên Ban giám đốc. Thành viên
tham gia vào điều hành công ty được gọi là thành viên hợp danh và phải chịu
trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ tài chính
của công ty. Các thành viên góp vốn không tham gia điều hành công ty gọi là
thành viên góp vốn, họ chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trong số vốn góp của
mình đối với những khoản nợ của công ty.
Theo loại hình này thì hiện nay ở Việt Nam chưa có công ty chứng
khoán nào.
Công ty cổ phần:
Công ty cổ phần là một pháp nhân độc lập, các thành viên tham gai góp
vốn gọi là các cổ đông. Các cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn về nợ và các
nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi vốn đã góp vào doanh nghiệp. Đại hội
đồng cổ đông có quyền bầu ra hội đồng quản trị. Hội đồng này sẽ đề ra các
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chính sách của công ty và chỉ định giám đốc cùng với các chức vụ quản lý
khác để điều hành công ty theo các sách lược kinh doanh đã đề ra. Giám đốc
(Tổng giám đốc) có thể là thành viên hội đồng quả trị nhưng cũng có thể là
thuê ngoài. Giám đốc chịu trách nhiệm trước trước Hội đồng quả trị về tình
hình hoạt động kinh doanh của công ty
Theo loại hình này ở Việt Nam đã có các công ty như:
- Công ty cổ phần chứng khoán Bảo Việt.
- Công ty cổ phần chứng khoán Sài Gòn.
- Công ty cổ phần chứng khoán Thănng Long.
- Công ty cổ phần chứng khoán Đệ Nhất
Công ty trách nhiệm hữu hạn:
Đây là loại hình công ty mà theo đó các thành viên góp vốn phải chịu
trách nhiệm giới hạn trong phạm vi số vốn mà họ góp vào công ty. Công ty
trách nhiệm hữu hạn có hai loại hình chính la công ty trách nhiệm hữu hạn
một thành viên và công ty trách nhiệm hữu hạn nhiều thành viên. Tùy thuộc
lượng vốn góp của các thành viên mà xác định chức chủ tịch Hội thành viên.
Ưu điểm của hai loại công ty hình này là có thể dễ dàng huy động vốn
qua việc bổ sung vốn của các thành viên hoặc huy động vốn trên thị trường
chứng khoán thông qua việc phát hành cổ phiếu (công ty cổ phần) và phát
hành trái phiếu (công ty trách nhiệm hữu hạn)
Theo loại hình này ở Việt Nam đã tồn tại nhiều công ty như:
- Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên chứng khoán Ngân hàng
Công thương Việt Nam.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên chứng khoán Ngân hàng
Ngoại thương Việt Nam
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.1.2.2 Phân loại theo các nghiệp vụ
Phân chia theo loại theo tiêu thức này có 6 loại công ty chứng khoán :
* Công ty môi giới: Hay còn được gọi là công ty thành viên vì nó là
thành viên của Sở giao dịch chứng khoán. Hoạt động kinh doanh chủ yếu của
công ty môi giới là thực hiện việc trung gian mua bán chứng khoán cho
khách hàng của họ trên Sở giao dịch chứng khoán mà công ty đó là thành viên
để hưởng hoa hồng.
Công ty bảo lãnh phát hành chứng khoán: Công ty có lĩnh vực hoạt động
chủ yếu là giúp tổ chức phát hành thục hiện các thủ tục trước khi chào bán
chứng khoán, tổ chức việc phân phối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng
khoán trong giai đoạn đầu sau khi phát hành để hưởng phí hoa hồng hoặc
chênh lệch giá.
* Công ty kinh doanh chứng khoán: Là công ty chủ yếu thực hiện nghiệp
vụ tự doanh, nghĩa là tự đứng ra mua bán chứng khoán với chi phí do công ty
chi trả và tự chịu trách nhiệm về hậu quả kinh doanh. Công ty này phải cố
giằng bán chứng khoán với giá cao hơn giá mua vào. Do vậy loại hình công ty
này hoạt động với tư cách là người ủy thác chứ không phải là đại lý ủy thác.
* Công ty chứng khoán không tập trung: là công ty chứng khoán hoạt
động chủ yếu trên thị trường OTC và họ đóng vai trò như các nhà tạo lập thị
trường
* Công ty dịch vụ đa năng: những công ty này không bị giới hạn hoạt
động ở một lĩnh vực nào của ngành công nghiệp chứng khoán. Ngoài ba dịch
vụ nói trên, họ còn cung cấp cho khách hàng dịch vụ tư vấn đầu tư chứng
khoán, niêm yết chứng khoán trên Sở giao dịch chứng khoán, ủy nhiệm các
giao dịch buôn bán cho khách hàng trên thị trường OTC. Sự kết hợp giữa các
sản phẩm và kinh nghiệm của công ty sẽ quyết định cơ sở các dịch vụ mà họ
có thể cung cấp cho khách hàng.
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
* Công ty buôn bán chứng khoán không nhận hoa hồng: đây là loại hình
công ty mà theo đó công ty này nhận chênh lệch giá qua việc buôn bán chứng
khoán, do đó còn được gọi là nhà tạo lập thị trường, nhất là trên thị trường
giao dịch OTC.
Các công ty chứng khoán là đối tượng quản lý của các nguyên tắc, quy
chế do Ủy ban chứng khoán Nhà nước ban hành. Các quy chế này chi phối
kinh doanh của các công ty chứng khoán, kiểm soát họ trong mối quan hệ của
các công ty chứng khoán.
1.1.3 Vai trò, chức năng của công ty chứng khoán
Các công ty chứng khoán là các tác nhân quan trọng thúc đẩy sự phát
triển của nền kinh tế nói chung và của thị trường chứng khoán nói riêng. Nhờ
các công ty chứng khoán mà các cổ phiếu và trái phiếu lưu thông buôn bán
tấp nập trên thị trường chứng khoán, qua đó, một lượng vốn khổng lồ được
vào đầu tư từ việc tập hợp những nguồn vốn riêng lẻ trong công chúng.
Công ty chứng khoán có ba chức năng chủ yếu trên thị trường tài chính:
- Tạo cơ chế huy động vốn bằng cách nối những người có tiền (nhà đầu
tư) với những người muốn huy vốn (người phát hành chứng khoán, ví dụ như
các công ty cổ phần, chính phủ…)
- Cung cấp một cơ chế giá cả cho giá trị của các khoản đầu tư.
- Cung cấp cơ chế chuyển tiền mặt cho các nhà đầu tư.
Công ty chứng khoán giữ vai trò quan trọng đối với các chủ thể khác
nhau trên thị trường. Công ty chứng khoán vừa đóng vai trò là một nhà đầu tư
(nghiệp vụ tự doanh), vừa đóng vai trò là cầu nối giữa tổ chức phát hành và
nhà đầu tư đồng thời cung cấp các dịch vụ cần thiết.Cụ thể:
1.1.3.1 Vai trò huy động vốn
Các ngân hàng, các công ty chứng khoán và các quỹ đầu tư đều là các
trung gian tài chính với vai trò huy động vốn. Nói một cách đơn giản, các tổ
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chức này có vai trò làm chiếc cầu nối và đồng thời là các kênh dẫn cho vốn
chảy từ một hay một số bộ phận nào đó của nền kinh tế có dư thừa vốn (vốn
nhàn rỗi) đến các bộ phận khác của nền kinh tế đang thiếu vốn (cần huy động
vốn). Các công ty chứng khoán thường đảm nhiệm vai trò này qua các hoạt
động bảo lãnh phát hành và môi giới chứng khoán.
1.1.3.2. Vai trò cung cấp một cơ chế giá cả
Ngành công nghiệp chứng khoán nói chung, công ty chứng khoán nói
riêng, thông qua các cơ sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC, có chức
năng cung cấp một cơ chế giá cả nhằm giúp nhà đầu tư có được sự đánh giá
đúng thực tế và chính xác về giá trị khoản đầu tư của mình. Các sở giao dịch
chứng khoán niêm yết giá cổ phiếu của các công ty từng ngày một trên các
báo tài chính. Ngoài ra, chứng khoán của nhiều công ty lớn không được niêm
yết ở sở giao dịch cũng có thể được công bố trên các tờ báo tài chính.
Công ty chứng khoán còn có một chức năng quan trọng là can thiệp trên
thị trường, góp phần điều tiết giá chứng khoán. Theo quy định của các nước,
công ty chứng khoán bắt buộc phải dành ra một tỷ lệ nhất định giao dịch của
mình để mua chứng khoán vào khi giá chứng khoán trên thị trường đang giảm
và bán ra khi giá chứng khoán cao.
1.1.3.3. Vai trò cung cấp một cơ chế chuyển ra tiền mặt
Các nhà đầu tư luôn muốn có được khả năng chuyển tiền mặt thành
chứng khoán có giá và ngược lại trong một môi trường đầu tư ổn định. Các
công ty chứng khoán đảm nhận được chức năng chuyển đổi này, giúp cho nhà
đầu tư phải chịu ít thiệt hại nhất khi tiến hành đầu tư. Chẳng hạn, trong hầu
hết các nghiệp vụ đầu tư ở sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC ngày
nay, một nhà đầu tư có thể hàng ngày chuyển đổi tiền mặt thành chứng khoán
và ngược lại mà không chịu thiệt hại đáng kể đối với giá trị khoản đầu tư của
mình (ít nhất thì cũng không chịu thiệt hại do cơ chế giao dịch chứng khoán
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
gây nên). Nói cách khác, có thể có một số nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến
giá trị đầu tư, chẳng hạn như tin đồn về một vấn đề nào đó trong nền kinh tế,
nhưng gía trị khoản đầu tư nói chung không giảm đi do cơ chế mua bán.
1.1.3.4. Thực hiện tư vấn đầu tư
Các công ty chứng khoán với đầy đủ các dịch vụ không chỉ thực hiện
mệnh lệnh của khách hàng, mà còn tham gia vào nhiều dịch vụ tư vấn khác
nhau thông qua việc nghiên cứu thị trường rồi cung cấp các thông tin đó cho
các công ty và cá nhân đầu tư.
1.1.3.5. Tạo ra các sản phẩm mới
Trong mấy năm gần đây, chủng loại chứng khoán đã phát triển với một
tốc độ rất nhanh do một số nguyên nhân, trong đó có yếu tố dung lượng thị
trường và biến động thị trường ngày càng lớn, nhận thức rõ ràng hơn của
khách hàng đối với thị trường tài chính và sự nỗ lực trong tiếp thị của các
công ty chứng khoán.
Ngoài cổ phiếu (thường và ưu đãi) và trái phiếu đã được biết đến, các
công ty chứng khoán hiện nay còn bán trái phiếu chính phủ (trung ương và
địa phương), chứng quyền, trái quyền, các hợp đồng tương lai, hợp đồng lựa
chọn và các sản phẩm lai tạo đa dạng khác phù hợp với thay đổi trên thị
trường và môi trường kinh tế.
1.1.4 Các nghiệp vụ của công ty chứng khoán
1.1.4.1 Nghiệp vụ môi giới
Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện mua, bán
chứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng. Tức công ty chứng khoán
đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại Sở
giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu
trách nhiệm đối với kết quả giao dịch của mình
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Thông qua hoạt động môi giới, công ty chứng khoán thể hiện rõ chức
năng là nhà tài chính trung gian. Cung cấp dịch vụ môi giới, công ty chứng
khoán tạo ra sự kết nối giữ người bán và người mua, đem đến cho khách hàng
các loại sản phẩm và dịch vụ tài chính. Bộ phận môi giới cung cấp cho khách
hàng các báo cáo nghiên cứu và các khuyến nghị đầu tư.
1.1.4.2 Nghiệp vụ tự doanh chứng khoán
Tự doanh là việc công ty chứng khoán tự tiến hành các giao dịch mua
bán các chứng khoán cho chính mình. Nghĩa là cac công ty chứng khoán đóng
vai trò là nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán nhằm mục đích thu lợi
nhuận cho chính công ty và tự gánh chịu mọi rủi ro từ việc đầu tư của chính
công ty.
Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán có thể được thực hiện trên
các giao dịch tập trung (trung tâm giao dịch chứng khoán, sở giao dịch chứng
khoán), hoặc trên thi trường OTC…Trên thi trường giao dịch tập trung, lệnh
giao dịch của các công ty chứng khoán được đưa vào hệ thống và thực hiện
tương tự như lệnh giao dịch của khách hàng. Trên thị trường OTC, các hoạt
động này có thể được thực hiện trực tiếp giữa các công ty với các đối tác hoặc
thông qua một hệ thống mạng thông tin. Tại một số nước, hoạt động theo tự
doanh của các công ty chứng khoán còn được thực hiện thông qua hoạt động
tạo lập thị trường. Trong hoạt động này, công ty chứng khoán đóng vai nhà
tạo lập thị trường, Nắm giữ một số luợng nhất định của một loại chứng khoán
và thực hiện mua bán với khách hàng nhằm hưởng phí giao dịch và chênh
lệch giá.
Mục đích hoạt động tự doanh của các công ty chứng khoán kinh doanh
bằng nguồn vốn của công ty mình nhằm thu lợi nhận. Để đảm bảo sự ổn định
và tính minh bạch của thị trường, pháp luật các nước đều yêu cầu các công ty
chứng khoán khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh phải đáp ứng một số yêu cầu
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
nhất định như: công ty chứng khoán phải có nguồn vốn lớn. có đội ngũ nhân
viên có trình độ chuyên môn có khả năng phân tích và nhận định thị trường,
có khả năng tự quyết cao và nhất là tính nhạy cảm trong công việc…
1.1.4.3 Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành
Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc công ty chứng khoán có chức
năng bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán
chứng khoán, tổ chức việc phân phối và giúp bình ổn giá chứng khoán trong
giai đoạn đầu sau khi phát hành. Nhờ nghiệp vụ bảo lãnh phát hànhcủa công
ty chứng khoán mà tổ chức phát hành sẽ chắc chắn thu được vốn từ đợt phát
hành và có kế hoạch sử dụng vốn sau khi phát hành thông qua sự tư vấn của
công ty chứng khoán. Qua hoạt động này công ty chứng khoán sẽ thu được
phí bảo lãnh.
1.1.4.4 Nghiệp vụ tư vấn đầu tư chứng khoán
Tư vấn đầu tư chứng khoán là việc công ty chứng khoán thông qua hoạt
động phân tích để đưa ra các lời khuyên, phân tích các tình huống và có thể
thực hiện một số công viêc dịch vụ khác liên quan đến phát hành, đầu tư, tái
cơ cấu tài chính, chia tách sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp và hỗ trợ doanh
nghiệp trong việc phát hành và niêm yết chứng khoán. Trong hoạt động tư
vấn công ty chứng khoán cung cấp thông tin, các hình thức đầu tư, thời điểm
đầu tư và quan trọng nhất là loại chứng khoán đầu tư phù hợp với khách hàng
của mình. Thông thường hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán gắn liên với
các hoạt động khác như hoạt động môi giới, bảo lãnh phát hành
1.1.3.5. Nghiệp vụ phụ trợ khác
▪ Nghiệp vụ tín dụng
Đây là một hoạt động thông dụng tại các thị trường chứng khoán phát
triển. Các nghiệp vụ này bao gồm cho vay ký quỹ, cầm cố chứng khoán, cho
vay ứng trước tiền bán chứng khoán, ứng trước tiền cổ tức.
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Khi mà khách hàng có ý định mua bán chứng khoán nhưng không đủ tiền
ký quỹ, công ty chứng khoán có thể thực hiện cho khách hàng vay cầm cố
những loại chứng khoán mà khách hàng đang nắm giữ để khách hàng có đủ
tiền mua chứng khoán. Khách hàng chỉ cần ký quỹ một phần, số còn lại sẽ do
công ty chứng khoán ứng trước tiền thanh toán. Đến kỳ hạn đã thỏa thuận,
khách hàng phải hoàn trả đủ số chênh lệch cùng với lãi cho công ty chứng
khoán. Trường hợp khách hàng không trả được nợ thì công ty có quyền sở
hữu số chứng khoán đã mua. Trong thời gian cầm cố chứng khoán thì khách
hàng không được giao dịch số chứng khoán đó, trong trường hợp khách hàng
muốn bán chứng khoán đó thì khách hàng phải thực hiện hợp đồng giải tỏa số
chứng khoán đó và chỉ được bán số chứng khoán đó để trả nợ. Số tiền thu
được từ việc cầm cố chứng khoán nhà, đầu tư chỉ được sử dụng để mua chứng
khoán chứ không được sử dụng vì mục đích gì khác.
Rủi ro xảy ra đối với công ty chứng khoán là chứng khoán thế chấp có
thể bị giảm giá tới mức giá trị của chúng thấp hơn giá trị khoản vay ký quỹ.
Vì vậy, khi thế chấp khoản vay cầm cố công ty chứng khoán phải có những
nguyên tắc riêng để đảm bảo thu hồi vốn và tránh tập trung quá mức vào một
khách hàng hay một loại chứng khoán nhất định như việc quy định hạn mức
tối đa mà một hợp đồng được phép vay cũng như tỷ lệ cầm cố so với giá trị
của chứng khoán tại thời điểm thực hiện cầm cố. Nghiệp vụ này thường đi
kèm với nghiệp vụ môi giới trong một công ty chứng khoán.
▪ Lưu ký chứng khoán
Là việc giữ trữ bảo quản chứng khoán hộ khách hàng thông qua các tài
khoản lưu ký chứng khoán mà khách hàng mở tại công ty. Đây là quy định
bắt buộc trong giao dịch chứng khoán bởi vì các chứng khoán giao dịch trên
thị trường tập trung hay thị trường OTC là hình thức giao dịch dưới các bút
toán ghi sổ (nếu chứng khoán phát hành dưới hình thức ghi sổ) hoặc dưới
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
hình thức ký gửi chứng khoán (nếu chứng khoán phát hành dưới hình thức
chứng khoán vật chất). khi thực hiện lưu ký chứng khoán, công ty sẽ thu được
phí lưu ký, phí gửi, phí rút và phí chuyển nhượng chứng khoán. Việc lưu ký
chứng khoán là hình thức bắt buộc đầu tiên trước khi công ty thực hiện niêm
yết trên sàn giao dịch tập trung hay thị trường OTC. Sau khi thực hiện lưu ký
chứng khoán hộ khách hàng công ty lại tiến hành tái lưu ký tại trung tâm lưu
ký quốc gia.
Quản lý cổ tức cho khách hàng:
Nghiệp vụ này của công ty chứng khoán xuất phát từ từ nghiệp vụ lưu
ký chứng khoán. Khi thực hiện nghiệp vụ quản lý hộ, công ty phải tổ chức
theo dõi tình hình thu từ lãi chứng khoánkhi đến hạn để thu hộêrooif gửi báo
cáo cho khách hàng. Tuy nhiên, trên thực tế các công ty thường không trực
tiếp quản lý mà sẽ lưu ký tại trung tâm lưu giữ chứng khoán.
Ngoài các nghiệp vụ kể trên, công ty chứng khoán còn có thể thực hiện
một số các hoạt động khác như cho vay chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm…
1.2 Nghiệp vụ môi giới tại công ty chứng khoán:
1.2.1 Khái niệm về nghiệp vụ môi giới
Theo giáo trình TTCK của trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân, hoạt
động môi giới chứng khoán của công ty chứng khoán được hiểu là “hoạt động
trung gian hoặc đại diện mua bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng phí
hoặc hoa hồng”.
Người trung gian môi giới chứng khoán là những người hoạt động
chuyên nghiệp trên thị trường, họ có khả năng nhận biết giá trị hiện tại và khả
năng trong tương lai của từng loại chứng khoán, cũng như xu thế chung toàn
thị trường. Hoạt động của họ ngoài trung gian giao dịch mua bán chứng
khoán cho người đầu tư, họ còn tư vấn, hướng dẫn nhà đầu tư và người phát
hành thực hiện đầu tư và phát hành chứng khoán một cách hiệu quả.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét